Ergenlik Dönemi Çatışmalar ve Çözümler

Geleneksel Tiyatroda Psikodrama   Yaratıcılık, Spontanite ve Ruh Sağlığı   Eş ve Aile Tedavilerinde Psikodrama
Ergenlik Dönemi Çatışmalar ve Çözümler   Deprem Travması   Uçuş Korkusu

Sayın veliler,

Ergenlik dönemi bir kriz dönemi olarak nitelendirilmektedir. Bazı araştırmalar bunun doğru olmadığını gosterselerde bu döneme özgü sorunların yaşandığı gözlenmektedir. Bu günkü konuşmada bu dönem neyi temsil etmektedir ve ne tür sorunlarla yüzleşmek zorunda kalmaktayız, hatalı ana-baba tutumları nelerdir, ve sorunları çözmde bizene yadım eder bu konular üzerinde duracağım. Söyleşi sırasında konuşmamı bitirmemi beklemeden sorular yöneltmenizi ve anlaşılmayan noktaları iletmenizi tecih ederim.

Size klasik psikanalitik modelden sözetmeyeceğim. Daha çok ROL Kuramından söz edeceğim. Çocuğun ilk önemli öğrenme dönemi 0-5 yaş arasındaki dönemdir. Bu dönemde çocuk anne ile iletişiminde “birlikte olma” “birlikte hissetme” ve “birlikte yapma deneyimlerini yaşar. Eğer bu dönem sağlıklı olarak geçirilememiş se ergenlik döneminde  de ortaya çıkabilecek olan sorunların temeli atılmaya başlanmış olacaktır. Cesaret bizi ilerlemeye ve sağlıklı olmaya iter, kaygı ise gerilemeye ve sağlıksızlığa yönlendirir.bu noktada ana baba rollerini önemi ortaya çıkar ve ergen ya yeni kimliğini kazanma sürecinde ki burada sözünü ettiğimiz öncelikle cinsel kimliktir cesaret ile ve ailesini desteği ile gelişimini tamamlar yada kaygı nedeni ile nevrotik davranışlar sergileyerek aileyi karşısına alır, yanlızlık yaşar, sorunlarını paylaşamaz ve bir çok önemli şeyden en son anne babanın haberi olur. Bu tür sorunlu çocukların çoğu zaman aşırı koruyucu, engelleyici, yasaklayıcı anneleri ki bu anneler kendi hayatlarındaki olmayan anne baba figürlerini kompanse etmektedirler ve toleranssız, mükemmelliyetçi ve çocukların problemlerine yeteri kada ilgi göstermeyen babalarının oldukları dikkat çekicidir. Bu anne babaların tutumları içe dönük, yanlızlık çeken kişilik yapısının oluşmasına yol açabilir. Eğer anne-baba sorunlara karşı ilgisiz ve zorlayıcı ise ve anne baba arasında çatışma varsa bu ana babaların çocukları da agresif ve antisosyal davranışlar sergileyebilirler. Bir başka grup anne baba ise tutulmayan sözler veren, sevgiyi ve güven dugusunu pek az yaşatan yada çocuklarının bunları zaten bildikleri var sayan gruptur. Bu anne babaların çocukları çevre ile sağlıksız ilişkiler kurarlar ve çatişmalıdırlar.

Ön ergenlik dönemi bir bocalama dönemidir.( Kavga eden kız ve erkek çocuklar örnegi ) Kız çocuklar anneden erkek çocuklar ise baba dan ilk cinsel rollerini almışlardır ve şimdi bunları uygulamaya koymak üzeredirler. Bunun dışında bir birey olarak kabül görmek onlar için önemli olmaya başlamaktadır. Anne babalar ise çifte standartlarını sürdürmektedirler. İşlerine geldiğinde sen daha çocuksun, işlerine geldiğinde sen artık büyüdün çocuk değilsin demektedirler. Bu öfkeyi arttırır ve güvensizliği körükler. Bir başka önemli nokta ise cocuğu engellerken sana güveniyoruz başkalarına güvenmiyoruz masalıdır. Bazı çocuklar bu nedenle çevreye karşı aşırı güvensiz ve kaygılı olmakta , bazı çocuklar ise bunu kandırılma olarak algılayıp anne babaya öfke duymaktadırlar. İletişim gitgide kopmaktadır.

Anne babalar kendi beklentilerine uygun çocuklar istemekte ve onları sürekli olarak değiştirmeye çalışmakta ,çocuklar ise buna direnmekte ve aile ile bir güç savaşına bu dönemde girmeye başlamaktadırlar. Engellenmeler ergende öfke doğurur. Anne baba ise saygı görmek ister ve bunca yıllık fedakarlıklarının karşılığının bumu olduğunu sorarlar. Çatışma büyür. Anne baba rollerini kolay olmadığı bilinmektedir ama çoğu zaman anne babalar bu rollerinin dışına çıkarlar ve öğretmen, arkadaş, sırdaş gibi rollerede bürünmek isterler ve doğal olarak başarısızlıkla karşılaşarak kendilerini yetersiz hissederler. Bu duygu kendilerini kötü hissetmelerine yada çocuklarında bir sorun oldğunu düşünmelerine sebep olur. Halbuki bunların ikiside doğru değildir.

Bu dönemdeki çocuklar tedirgin, güç begenen, çabuk tepki gösteren, duygularda iniş çıkışlar yaşanır, derslere ilgi azalabilir, kendisine tanınan hakları yeterli görmemeye başlar. Evdeki kurallar ona batar. Dağınıklık başlar, yemeğe geç gelir. İlgileri değişir ve hiçbirzaman sabit kalmaz bu kimlik arayışının bir parçasıdır ve anne babaların onları maymun iştahlı olarak suçladıklrına tanık oluruz. Bedeni ile ilgili detaylar onun için son derece önemli hal gemeye başlar. Gizlilik önemlidir, odasına kapanır ve oraya girilmesini istemez, oda onun kimliğinin bir parçasıdır ve çoğu zaman anneler va nadiren babalr buraya tacizde bulunarak önemli bir hata yaparlar. Ergen öfkelendiği zaman ya pasif olarak yada aktif olarak tepki verecektir. Ders çalışmayarak öcünü alır ve öfkesini pasif olarak gösterir yada fevri bir davranışla herkezi kırıp kendisine bile zarar verebilir.

Anne babasının çelişkilerini yüzlerine vurmaya son derece meraklı olabilir. Çoğnlukla karşı çıkmak için karşı çıkar, kendi  gücünü sınamakadır.

Bu dönemdeki hızlı cinsel uyanış onu hazırlıksız yakalar ve bunaltır. Bedensel büyüme değişim hızlanmakta buna karşılık ruhsal olgunlaşma ise yetersiz kalmaktadır. Deneyim ve rol repertuarı sınırlıdır henüz, bu da genci kaygılandırır. Toplumda kız çocukları travmatize eden tutumlar vardır. Adet gören kızın tokatlanması gibi. Cinsellik ve suçluluk at başı giderler ve çeşitli problemlere tanık olunur. Bu dönem çocuğunun cinsel eğitimi önemlidir ve anne ve baba kız ve erkek çocuklarına bu konuda eğer soru sorarlarsa biligi vermeli, korkutmamalı yetersiz kaldıkları noktada yardım almalıdırlar. Cinsellik ile ilgili konuları tehlikeli, ayıp, yasak olarak ele alan ailelerin çocukları bilgileri kendi başlarına üstün körü ve sağlıksız yerlerden öğrenmektedirler.

Bu dönemde büyümek için sabırsızlanmalarına rağmen çocuksu davranışlardan da doğal olarak kurtulamazşar ve ana babalar bu noktada onları leştirmekten geri durmazlar,iletişim tekrara bozulur. Genç anne babasının etkisinden kurtulmak isteğindedir ve bunu yaparken onlarla çatışmak gerektiğini hissetmektedir.

Gruba ait olma ihtiyacıda bu dönemde belirginleşmeye başlar. Bu onun kendi kimliğini bulma yolunda attığı önemli bir adımdır. Genellikle aileden gelen baskılar onu bunalıma iter ve grubu aile ile bir mucadele sembolü haline gelebilir.

Kuşaklar arası çatışmanın doğal olduğu bilinmektedir. Bu çatışmalar dört farklı düzeyde oluşur ve çözümlenebilir. Bunlardan birincisi engellenme karşısında oluşan öfkedir. Bu içinde hiçbir mantığı içermeyen salt duyguyu barındırır ve çözmü bu kontrolsüz duygunun boşaltılmasıdır. İkinci düzey bireylerin iç çarpıtmaları ile ilgili düzeydir. Baba nın kız çocuğuna da kadınlarla ilgili önyargılarını yansıtması buna örnek olarak verilebilir. Anna babalar çogunlukla çocuklarını bir birey olarak görmekte zorlanırlar. Çözümü çarpıtılmış algıların düzeltilmesdir. Üçüncü düzey ise kişilerarası dengesizlikle ilgili düzeydir. Adaletsizlik ve tarafardan birinin diğerini ezmesi bu durumu doğurur ve çözümü arabuluculuktur ve doğru iletişimdedir. Size birazdan iletişim hatalarından bahsedeceğim. Dördüncü ve son düzey ise ait olunan grupların toplumsal çatışmalarıdır. Anneler babalar ve çocuklar alt gruplarının birbirlerine grup olarak belli duguları vardır ve bu toplumsaldır. Her birey bundan ne kadar etkilendiğini bilmelidir.

İLETİŞİM HATALARI

• Tartışmak savaşmaktır.
• Uyumsuzluk kaba davranmayı gerektirir.
• Anlamak kabul emektir.
• Güvenmek çabuk kanmamayı getirir.
• Diyaloğu sürdürmek davranışı onaylamak anlamına gelebilir.
• Dürüstlük saflık olabilir.
• Konum değiştirmek geriye adım atmaktır.
• Başkasını mantıklı olmaya yöneltmek onu dize getirmeyi gerektirir.

Dinlemek ve empati sahip olunması gereken en önemli iki yetenek yada beceridir.çocuklarımızı ya dinlemiyoruz yada kendimizi onların yerine koymuyoruz. Yaratıcılık ve spontanite ebeveynlerin ve toplumun el birliğiyle çocuklarında köreltikleri iki önemli olgudur. Biz bunu yeniden kazandırmaya çalışıyoruz. 

Psikodrama bu anlamda bize son derece geniş bir tedavi ve eğitim repartuarı sunmaktadır. Yaratıcılığı kısıtlanmış topluma körü körüne bağlı olan pasif bireyler yetiştirmemeniz dileğiyle.

Uzm.Psk.Dnş. Deniz ALTINAY
Psikodramatist

Geleneksel Tiyatroda Psikodrama | Yaratıcılık, Spontanite ve Ruh Sağlığı | Eş ve Aile Tedavilerinde Psikodrama
Ergenlik Dönemi Çatışmalar ve Çözümler | Deprem Travması | Uçuş Korkusu